Παρουσίαση του βιβλίου «Στα άδυτα.. των δυτών» από το Χρίστο Λάνδρο

Έλενα Χουσνή, Στα άδυτα των... δυτών, μυθιστόρημα, Αθήνα (Δίαυλος) 2013

Δύσκολη η παρουσίαση ενός μυθιστορήματος, όπως κάθε γραφή...

landros-xristosΤο μυθιστόρημα «Στα άδυτα των δυτών» είναι το πρώτο μυθιστόρημα της Έλενας Χουσνή που εκδίδεται, όχι όμως και το πρώτο που έχει γράψει. Όπως ακούσαμε, έχει δημοσιεύσει διηγήματα και στον «Απόπλου», ενώ ένα μυθιστόρημά της έχει ήδη βραβευτεί. Θα μιλήσω κυρίως για το μυθιστόρημα, αφού έχουν ειπωθεί αρκετά για τη συγγραφέα. Αλλά μιλώντας για το έργο αναπόφευκτα μιλά κανείς και για το δημιουργό του, που αποφασίζει κάποια στιγμή να μοιραστεί τις σκέψεις του, τις ιδέες του με ένα ευρύτερο κοινό, να έλθει ενώπιος ενωπίω με τους αναγνώστες και να δεχτεί την κριτική τους. [με άλλα λόγια εκτίθεται σε κάθε είδους προσέγγιση]

Θα σχολιάσω για λίγο τον τίτλο και θα προσπεράσω την προκλητική προς το Μάνο αφιέρωση. Ο τίτλος, με ή χωρίς αποσιωπητικά και εισαγωγικά, αποτελεί λογοπαίγνιο που επιδιώκει να αποδώσει μεταφορικά και κυριολεκτικά την πολυπλοκότητα της σύγχρονης κοινωνίας και τον σκοτεινό κόσμο της διαπλοκής στην πολιτική και την οικονομία, αλλά και τη χαώδη άβυσσο της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας. Την προτίμηση της Έλενας στα λογοπαίγνια θα τη συναντήσουμε σε ζεύγη αντιθέτων και σε επιμέρους κεφάλαια του μυθιστορήματος όπως: «γνωστοί άγνωστοι σχεδιάζουν...», «στην αίθουσα σύνταξης με ασύντακτες σκέψεις», «Οι εξηγήσεις και η παρεξήγηση». Η υπόθεσή του εκτείνεται σε 15 κεφάλαια.

Ο χρόνος και ο χώρος όπου εκτυλίσσεται η υπόθεση είναι πολύ κοντινά μας, σύγχρονα, της δικής μας κοινωνίας και εποχής. Ο χρόνος του είναι η περίοδος κάποιας οικονομικής κρίσης λίγο πριν από τη δραματική προσφυγή στο ΔΝΤ και τα μνημόνια με τα επακόλουθά τους. Δεν πρόκειται βέβαια για τον πραγματικό χρόνο που βιώνουμε αλλά για ένα φανταστικό-ασαφή χρόνο ως πλαίσιο μέσα στο οποίο διαδραματίζεται η ιστορία που αφηγείται η συγγραφέας, πλαίσιο απαραίτητο για να δράσουν τα πρόσωπα του έργου. Εκείνο που προέχει είναι η έννοια της κρίσης που προσδιορίζεται από την πρώτη κιόλας φράση «Η κατάσταση είναι εκρηκτική. Οι εξελίξεις είναι απρόβλεπτες ...».

Κάποιοι έχουν επενδύσει σ’ αυτό, ενώ η κυβέρνηση, κατά την υπόθεση, δίνει μάχη στην Ε. Ε. (σύνοδο κορυφής). Η κυβερνητική ανακοίνωση που μεταδίδεται από τα ΜΜΕ είναι χαρακτηριστική του κλίματος. «Οι ώρες που διέρχεται η χώρα μας είναι κρίσιμες. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται στη σύνοδο κορυφής, όπου ο πρωθυπουργός αλλά και όλα τα μέλη της ελληνικής αντιπροσωπείας, που στελεχώνεται και από έμπειρους τεχνοκράτες, δίνουν σκληρή μάχη για τα εθνικά μας συμφέροντα. Σε αυτή τη μάχη πρέπει όλοι να συστρατευτούμε...» κλπ κλπ. Το περιβάλλον λοιπόν του μυθιστορήματος είναι κατά βάση πολιτικό. Το κλειδί στο παραπάνω ανακοινωθέν βρίσκεται στη φράση «έμπειροι τεχνοκράτες» που θα δώσουν την αφορμή στην πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, δημοσιογράφο, να επιχειρήσει την αποκωδικοποίησή της, διότι τελικά η όλη δομή αυτού του μυθιστορήματος στηρίζεται εν πολλοίς στην έρευνα και στην ερμηνεία πολιτικών δράσεων και συμπεριφορών με αφορμή την αποκάλυψη του ρόλου των τεχνοκρατών.

Ο χώρος όπου διαδραματίζεται η υπόθεση είναι η Αθήνα, αλλά στο μυθιστόρημα λειτουργεί σαν ένα πολύ αφαιρετικό σκηνικό. Εκτός από το υπουργείο Οικονομίας, το κτίριο μιας μεγάλης εφημερίδας της «Αδέσμευτης Γνώμης», οι άλλες αναφορές στην πόλη είναι ελάχιστες και μάλλον δεν ενδιαφέρουν την εξέλιξη. Οι μετακινήσεις γίνονται με αυτοκίνητο ή με τα πόδια, όχι με μετρό, τραμ ή άλλα σύγχρονα μέσα συγκοινωνίας∙ οι δρόμοι, αν και έχουν αριθμούς, δεν κατονομάζονται. Παράλληλα όμως η χρήση σύγχρονων τεχνολογιών υπολογιστών για παράδειγμα, η ευρεία χρήση διαδικτύου, ηλεκτρονικού τύπου, κινητής τηλεφωνίας κλπ. είναι αυτονόητα και παρόντα όλα στην υπόθεση.

Από τα πρώτα κεφάλαια, με κινηματογραφικό τρόπο, στήνονται από τη συγγραφέα τα σκηνικά τριών ομάδων προσώπων που στη συνέχεια θα γίνουν δύο, για να προχωρήσουν σε αγώνα θανάσιμης σύγκρουσης μεταξύ τους. Η πρώτη αποτελείται από σκοτεινούς ανθρώπους εκπροσώπους μεγάλων οικονομικών συμφερόντων, μεγαλοκεφαλαιούχους, επιχειρηματίες με διεθνείς διασυνδέσεις, που χαρακτηρίζονται από μεγάλη απληστία για χρήμα και εξουσία. Αυτοί κατέχουν την πραγματική εξουσία, ελέγχουν κυβερνήσεις, ελέγχουν την οικονομία, τα μέσα ενημέρωσης, την κοινή γνώμη, τα πάντα. Δεν περιορίζονται από σύνορα και ιδεολογίες, είναι κυνικοί, χωρίς συναισθήματα, και θεωρούν ότι η ομάδα εξουσίας και ελέγχου είναι αθάνατη, δεδομένου ότι οι σχεδιασμοί της μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και είναι πάντα η κερδισμένη, εφόσον αυτή σχεδιάζει και ετοιμάζει το μέλλον. Πρόκειται για αδίστακτους ανθρώπους που δεν θεωρούν ανήθικο κάθε τι που θα εξυπηρετήσει τους στόχους τους. «Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Σ’ αυτήν την ομάδα ανήκει ή μάλλον έχει εισχωρήσει, ύστερα από οδυνηρές δοκιμασίες, ως νεώτερο μέλος, ο υπουργός Οικονομίας που είναι και γαμπρός του επικεφαλής αυτής της σκοτεινής και συνωμοτικής ομάδας. Ο πεθερός που ακούει στο όνομα Παυλόπουλος (τα ονόματα είναι φανταστικά1 τεράστιες επενδύσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, χρηματοδοτεί επιστημονικές έρευνες και συνέδρια με στόχο τον έλεγχο του ορυκτού πλούτου και μάλιστα των μεγάλων κοιτασμάτων πετρελαίου του ελλαδικού χώρου κυρίως σε χερσαία ζώνη. Στο μυθιστόρημα οι έρευνες χαρτογράφησης τέτοιων χώρων από την εποχή της γερμανικής κατοχής έχουν δείξει μεγάλο πλούτο σ’ αυτό τον τομέα και μάλιστα οι νεότερες έρευνες έχουν εντοπίσει μεγάλα κοιτάσματα σε μικρό βάθος.

Η δεύτερη ομάδα είναι των δημοσιογράφων με κύριο πρόσωπο την ικανότατη, νέα μεν αλλά πολύ έμπειρη και μαχητική, δημοσιογράφο Νάνση, η οποία, καθώς είναι ανήσυχο πνεύμα, ερμηνεύει σε βάθος τις κυβερνητικές ανακοινώσεις και εν γένει τις πολιτικές δηλώσεις. Η Νάνση έχει αφομοιώσει ως δημοσιογράφος τα χαρακτηριστικά του παλιού δασκάλου της, απόμαχου πλέον, συνταξιούχου, Γρηγορίου, ο οποίος όμως είναι πάντα διαθέσιμος και μάχιμος δημοσιογράφος, σε εφεδρεία, αλλά και του εν ενεργεία αρχισυντάκτη της εφημερίδας που διαδέχθηκε τον πρώτο και ακούει στο όνομα Νίκος Καρυωτάκης. Τα διδάγματα του πρώτου ανακαλούνται συχνά από τη Νάνση και συνοψίζονται σε δυο σημεία: α. «Η τέχνη της είδησης βρίσκεται στον εντοπισμό της κρίσιμης λεπτομέρειας. Αυτή, είτε είναι πολύ προφανής και κανείς δεν την ψάχνει, είτε πολύ καλά κρυμμένη και κανείς δεν μπορεί να την ψάξει» και β. η παρότρυνση προς τους δημοσιογράφους «Με μάτια καθαρά, όχι με τη μυωπική τρέλα άλλων συναδέλφων σας. Τολμήστε, ψάξτε, πληγωθείτε, αναθεωρήστε όταν είναι αναγκαίο, εμμένετε όταν πρέπει. Η έρευνα και κυρίως το λάθος, θα σας κάνει καλύτερους. Το λάθος από λάθος και όχι το λάθος που θέλει να πείσει για σωστό». Τα χαρακτηριστικά του αρχισυντάκτη παρουσιάζονται με θαυμασμό: «Ο Καρυωτάκης ήταν ένας από τους καλύτερους αρχισυντάκτες της πιάτσας. Ανήκε στην παλιά γενιά των δημοσιογράφων, ίσως ήταν και ο τελευταίος εναπομείνας, που δεν μασούσε τα λόγια του και ήταν ο τρόμος αρκετών πολιτικών και οικονομικών παραγόντων. Δεν είχε φοβηθεί ποτέ να ξεσκεπάσει κανέναν τους, αν και κατά καιρούς, φήμες έλεγαν, ότι είχε κάνει κι αυτός τις συμφωνίες του κάτω από το τραπέζι...» 

1. Θα είχε όμως ενδιαφέρον να μας εξηγήσει η σ. πώς και γιατί με ποια κριτήρια επιλέγει αυτά τα ονόματα κατά κανόνα πελοποννησιακής καταγωγής

Στην τρίτη ομάδα ανήκουν παλιοί συνδικαλιστές του φοιτητικού κινήματος. Αυτοί αν και είναι όπως θα λέγαμε «τακτοποιημένοι» έχουν κάνει τις σπουδές τους και έχουν τις δουλειές τους, κατά διαστήματα συναντιούνται και κάνουν πολιτικές συζητήσεις και αναλύσεις οι οποίες όμως, όπως διαπιστώνουν, είναι αδιέξοδες και χωρίς ιδιαίτερη σημασία, αφού οι εξελίξεις σχεδιάζονται από άλλες δυνάμεις, ενώ με τις θεωρητικές τους προσεγγίσεις δεν μπορούν να έχουν καμιά ουσιαστική παρέμβαση στα τεκταινόμενα. Έχουν γίνει «πιο θεωρητικοί και από τους θεωρητικούς», όπως λέει ο ένας εξ αυτών ο Μπάμπης, που έχει ερωτική σχέση με τη δημοσιογράφο και ο οποίος τελικά αποφασίζει να δώσει τέλος στη συμμετοχή του στην ομάδα που έχει μετατραπεί σε όμιλο προβληματισμού. Ο ίδιος ασκεί κριτική όχι μόνο στους συναδέλφους του που κατέχουν όλοι τους θέσεις σημαντικές στον επιστημονικό χώρο, αλλά και στη φίλη του δημοσιογράφο. «Σε λάθος πράγματα ψάχνεις» της έλεγε. «Αλλού είναι το ζουμί. Αυτά με τα οποία ασχολείστε είναι τα επίσημα πανηγυράκια. Οι πραγματικές διαπραγματεύσεις έχουν προηγηθεί πολύ πριν και οι συμφωνίες έχουν κλείσει. Γράψτε τώρα για όλα όσα γίνονται για το θεαθήναι. Ωραίοι δημοσιογράφοι είστε. Αυτή τη μασημένη τροφή που σας δίνουν σκεφτήκατε ποτέ να την ψάξετε μόνοι σας και να τη μασήσετε με τα δικά σας δοντάκια;» Από την άλλη, η μέθοδός του μοιάζει με εκείνη που έχει υιοθετήσει και η δημοσιογράφος. «Η έρευνα τον συνάρπαζε και οι ώρες που έγραφε τον έκαναν να αισθάνεται ήρεμος. Οι σκέψεις του έμπαιναν σε τάξη. Η σχέση αυτή με το χαρτί ή καλύτερα με τον υπολογιστή είχε μετατραπεί με τον καιρό σε μια άσκηση σκέψης».

parousiasi samos 8

Η αφήγηση περιγράφει μηχανορραφίες, δολοπλοκίες (ίντριγκες), σχεδιασμούς μακροχρόνιους, υπόγειες διαδρομές ομάδων εξουσίας και ομάδων ελέγχου, σκοτεινές δυνάμεις που έρχονται αντιμέτωπες με εκείνες τις άλλες, της δημοσιογραφίας κυρίως, που επιδιώκουν την προώθηση της ηθικής και της διαφάνειας, της δικαιοσύνης, της ελευθερίας της έκφρασης, της δημοκρατίας,. Στην εξέλιξη του μυθιστορήματος αναδύεται η πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχής και της πολιτικής εξουσίας που συνδέεται άμεσα με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.

Κατά την ανάγνωση, γίνονται εμφανή δυο επίπεδα στην εξέλιξη του μυθιστορήματος. Συμπλέκονται δυο ιστορίες: στη μία πρωταγωνιστεί ο υπουργός Οικονομίας και στην άλλη η ευαίσθητη και έντιμη δημοσιογράφος με την οποία ταυτίζεται και η συγγραφέας. Η αφήγησή της αναμειγνύεται με την αφήγηση της ηρωίδας της. Στην πρώτη ιστορία περιγράφεται το πώς οργανώνονται βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οι ομάδες πίεσης, πίσω και πάνω από τις οποίες δρουν οι ελάχιστοι μεγαλοκεφαλαιούχοι επιχειρηματίες, και πώς οι ομάδες αυτές έχουν τη δυνατότητα να εγκλωβίζουν κυβερνητικά στελέχη και άλλους παράγοντες για την εξυπηρέτηση των στόχων τους που συνοψίζονται στον ένα και μοναδικό, δηλαδή στο υπέρμετρο κέρδος και στη διαιώνιση της κυριαρχικής τους θέσης. Ο εκβιασμός, ο φόνος, το έγκλημα είναι τα μέσα τους. Με τις μεθοδεύσεις τους ελέγχουν κυβερνήσεις, χειραγωγούν την κοινή γνώμη και μπορούν να εκτονώνουν τη λαϊκή οργή, όταν αυτή διογκώνεται επικίνδυνα, με διάφορα τεχνάσματα, προκαλώντας τεχνητά προβλήματα τα οποία καλύπτουν τα πραγματικά και ουσιαστικά προβλήματα του κόσμου.

Στην άλλη ιστορία πρωταγωνιστεί η δημοσιογραφία που γίνεται συνώνυμο της εντιμότητας μαζί με την επιστημονική έρευνα. Η καλώς νοούμενη δημοσιογραφία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ αυτό το μυθιστόρημα, όχι μόνον διότι οι τρεις δημοσιογράφοι συγκροτούν ομάδα και εργάζονται από κοινού για την αποκάλυψη της αλήθειας, αλλά και γιατί αναλύεται διεξοδικά ο τρόπος έρευνας και μεθόδων των δημοσιογράφων που ελάχιστα διαφέρει από την επιστημονική έρευνα. Άλλωστε τη χρησιμοποιούν, διότι είναι εκείνη που τεκμηριώνει με τον καλύτερο τρόπο το ρεπορτάζ ενός δημοσιογράφου. Στόχος είναι η αποκάλυψη της αλήθειας, ή η διαλεύκανση μιας υπόθεσης. Σε αυτό η μαχόμενη δημοσιογράφος συμπίπτει στη μεθοδολογική έρευνα με τον ντετέκτιβ, τον αστυνομικό που ερευνά μια υπόθεση, αλλά και τον επιστήμονα που έχει ανάλογο αντικείμενο. Και το ζητούμενο στην προκειμένη περίπτωση είναι η εκμετάλλευση των ελληνικών πετρελαίων, οπότε έχουν θέση το επιστημονικό ινστιτούτο ερευνών, οι σεισμολογικές υπόγειες και υποθαλάσσιες έρευνες, τα συνέδρια ανάπτυξης, οι ενεργειακοί πράκτορες και άλλα παρόμοια. Θα μείνω στο τελευταίο μόνο, τον ενεργειακό πράκτορα, κοινώς τεχνοκράτη. Να πώς περιγράφεται ένας τέτοιος: «... επισήμως χρησιμοποιείται ως ειδικός, προκειμένου να ελκύσει επενδυτές από το εξωτερικό. Ανεπισήμως ακούγεται ότι έχει αναλάβει το θέμα των ερευνών, ως μεσάζοντας ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και εταιρείες που μισθώνονται για να διεξαγάγουν σεισμικές έρευνες για τον εντοπισμό κοιτασμάτων. Η δράση του χρονολογείται εδώ και εικοσιπέντε χρόνια ... Η κυριότερη κατηγορία είναι ότι έχει στήσει παιχνίδι με τις εταιρείες. Εκείνος εισηγείται θετικά ... και παίρνει τη μίζα του από αυτήν που ευνοείται». Η πραγματικότητα πάντως φαίνεται πως ξεπερνά και σ’ αυτή την περίπτωση τη φαντασία [Βερχόφεν]. Το σύστημα δεν είναι ελληνικό, αλλά παγκόσμιο για τον έλεγχο των κοιτασμάτων.

Η έρευνα της δημοσιογράφου στο μυθιστόρημα τελικά γίνεται ομαδική από την ίδια, τον παλαίμαχο δημοσιογράφο, τον αρχισυντάκτη και τον φίλο της επιστήμονα. Διεξάγεται σε αρχεία. Στο αρχείο της εφημερίδας που έχει άριστη οργάνωση, τέτοια που θα ζήλευαν μεγάλα συγκροτήματα αμερικανικών και ευρωπαϊκών εντύπων. Η δημοσιογράφος κατόπιν ειδικής αδείας εισέρχεται στο άδυτο των αρχείων της εφημερίδας όπου δουλεύει. Ο απόμαχος δημοσιογράφος διαθέτει τα δικά του αρχεία. Και ο επιστήμονας του καταργημένου ινστιτούτου επίσης έχει συγκροτήσει το δικό του αρχείο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος επεξεργασίας του αρχειακού υλικού από τη δημοσιογράφο, που συνοπτικά κάνει τα εξής βήματα: α. εντοπισμός του υλικού, β. αποδελτίωση των όσων ενδιαφέρουν την υπόθεση, γ. κατάταξη του υλικού έτσι ώστε να συγκροτηθούν μεταδεδομένα (metadata) δ. διασταύρωση πληροφοριών, ε. συσχετισμός και ερμηνεία στ. συμπεράσματα. Η μέθοδος είναι εν μέρει μέθοδος αστυνομικού αναλυτή, αρχειακού ερευνητή αλλά και ιστορικού. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας δημοσιογραφικής έρευνας φαίνεται ότι είναι ασφαλές και βέβαιο.

Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό της δημοσιογράφου και της συγγραφέως είναι οι πολλές ψυχαναλυτικές περιγραφές των προσώπων του μυθιστορήματος, που αποκαλύπτουν στον αναγνώστη είτε με τη μέθοδο της ψυχογραφίας είτε με τη μέθοδο αναδρομής στο παρελθόν (αγαπημένη τεχνική του κινηματογραφικού φλας μπακ) με αναμνήσεις και συνειρμούς, τον χαρακτήρα, την προσωπικότητα των ηρώων και εξηγούν τις συμπεριφορές τους. Δυο άλλα, λοιπόν, επίπεδα του μυθιστορήματος είναι α. η φυσιογνωμία της εξουσίας, της πολιτικής και της δημοσιογραφίας και β. η ψυχολογία (ψυχανάλυση) των δρώντων προσώπων, ατομικά και ομαδικά.

Υπάρχει ωστόσο και ένα άλλο επίπεδο που δεν φαίνεται από την αρχή αλλά αποκαλύπτεται σταδιακά και με φειδώ κατά την εξέλιξη της αφήγησης. Αυτό αποτελεί κατά κάποιον τρόπο την ανατροπή στην εξέλιξη της ιστορίας, αφού οι ένοχοι είναι γνωστοί εξ αρχής. Το όλο μυθιστόρημα διατρέχει ένα προσωπικό θέμα, μια παλιά ιστορία εκδίκησης που φωτίζεται από τη δημοσιογραφική έρευνα και επιβεβαιώνεται από το ίδιο πρόσωπο στο τέλος. Έτσι και τα προσωπικά ζητήματα συνδέονται με τα πολιτικά και αλληλοεπηρεάζονται. Όπως και κάποια γεγονότα άσχετα μεταξύ τους και δυσερμήνευτα, όταν συσχετισθούν κατάλληλα φωτίζονται και ερμηνεύονται.

Το μυθιστόρημα της Έλενας με πρωταγωνιστές την κρίση και τη δημοσιογραφία και με τα χαρακτηριστικά που περιέγραψα, άνετα νομίζω πως εντάσσεται στα πολιτικά αστυνομικά μυθιστορήματα όπου το ρόλο του ντετέκτιβ παίζει η δημοσιογραφική ομάδα. Οι πνευματικές συγγένειες αυτού του μυθιστορήματος δεν βρίσκονται στα ανάλογα μεσογειακά αλλά προσιδιάζει περισσότερο στο σκανδιναβικό αστυνομικό, όπου η ψυχολογία αναδεικνύεται σε βασικό παράγοντα αναζήτησης του ενόχου και στο οποίο αποκαλύπτονται σταδιακά στοιχεία της υπόθεσης (Νέσμπο), ενώ η εκδίκηση κινεί τον κόσμο και συντελεί στην απονομή της δικαιοσύνης. Στο μεσογειακό μυθιστόρημα του Ισπανού Μονταλμπάν, του δικού μας Μάρκαρη, του Τούρκου Αχμέτ Ουμίτ είναι παρούσα η πόλη (Βαρκελώνη, Αθήνα, Κωνσταντινούπολη), το κοινωνικό- πολιτικό πρόβλημα, η ιστορία, αλλά και η μεσογειακή κουζίνα του σπιτιού ή των εστιατορίων, με εξαιρετικές μάλιστα περιγραφές και συνταγές. Στο μυθιστόρημα της Έλενας κυριαρχεί το οικονομικό-πολιτικό πρόβλημα, η διαπλοκή και φυσικά η προσδοκία της κάθαρσης. Οι δικοί της ήρωες δεν μαγειρεύουν παρά βιαστικά σύντομες μακαρονάδες, τρώνε σάντουιτς και σουβλάκια από τη διπλανή πλατεία πίνουν νεσκαφέ, ουίσκι και καπνίζουν ανάλογα με το ρόλο τους πούρα οι δυνατοί, τσιγάρα και καπνό οι άλλοι. Όπως προανέφερα στα Άδυτα προέχει η έρευνα, η δουλειά. Αυτά κινητοποιούν την ηρωίδα και επηρεάζουν την αφήγηση έτσι, ώστε το μυθιστόρημα γίνεται ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα. Μόνο σε μια περίπτωση η συγγραφέας ξεφεύγει από τις ψυχαναλυτικές παρατηρήσεις για να περιγράψει την ενδυμασία της ηρωίδας της, συμπληρώνοντας έτσι το χαρακτήρα της: Και μ’ αυτό τελειώνω την παρουσίαση διαβάζοντας ένα μικρό απόσπασμα. Είναι η στιγμή που ετοιμάζεται να πάει για συνέντευξη με τον υπουργό.

«Επιμελήθηκε με προσοχή το ντύσιμό και το μακιγιάζ της. Είχε καιρό να το κάνει αυτό, αφού τον περισσότερο χρόνο τον περνούσε στην αίθουσα σύνταξης της εφημερίδας, ως εσωτερική συντάκτης, και δεν ερχόταν σε επαφή με τον κόσμο από έξω. Έτσι είχε υιοθετήσει ένα πιο άνετο στιλ ντυσίματος που βοηθούσε στο να νιώθει όμορφα τις ατελείωτες ώρες που περνούσε στην εφημερίδα. Άνετα τζιν ή παντελόνια συνδυασμένα με μονόχρωμα μακό μπλουζάκια, ήταν η συνήθης γκαρνταρόμπα της, τους τελευταίους μήνες. Σήμερα είχε φορέσει ένα μπλε σκούρο λινό κοστούμι που θεώρησε κατάλληλο για την περίσταση. Από μέσα, μια μεταξωτή άσπρη μπλούζα, άφηνε το στήθος της να διαγράφεται χωρίς να προκαλεί. Μάζεψε τα μαλλιά της σε μια πιο ατημέλητη αλογοουρά, την οποία πρόσεξε να είναι σταθερή και να μη ξεφεύγει ούτε τσουλούφι. Δεν φόρεσε κοσμήματα εκτός από ένα κόκκινο swatch ρολόι που της είχε χαρίσει ο πατέρας της πριν από χρόνια και δεν το αποχωριζόταν ποτέ.

Είχε αρκετό χρόνο μπροστά της και προσπάθησε να χαλαρώσει πίνοντας τον καφέ της στο μικρό μπαλκόνι του διαμερίσματός της. Τα λουλούδια στις δύο όλο κι όλο γλάστρες που υπήρχαν, τα είχαν αγοράσει οι γονείς της στην τελευταία τους επίσκεψη. Πόσον καιρό είχε να τα ποτίσει; Σχεδόν ξεραμένα είχαν γύρει στο πλάι και η εικόνα τους της 5 θύμισε ικέτες που παρακαλούν για τη ζωή τους. Τι θα της έλεγε η μητέρα της όταν θα ξαναερχόταν; Μάλλον τα ίδια που έλεγε πάντα: ότι όλη της η ζωή είναι η δουλειά της και ότι δεν αφήνει τίποτε άλλο να την απασχολήσει...»

Χρίστος Λάνδρος, Φιλόλογος, Πρώην Προϊστάμενος Γενικών Αρχείων Κράτους (ΓΑΚ) Σάμου 

Σάμος, 25-2-2014 Χ. Λ.

Elena Housni

Επικοινωνία

Email: info [@] housni.gr

ekdoseis kyfanta