Ομιλία Βίκυς Λεκάτη στη Σάμο

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ «ΧΡΥΣΗΣ ΕΚΔΙΚΗΣΗΣ» ΣΤΗ ΣΑΜΟ – ΟΜΙΛΙΑ ΒΙΚΥΣ ΛΕΚΑΤΗ

Κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας.

Όσοι από μας έχουν την τύχη να γνωρίζουν την Έλενα, ξέρουν πολύ καλά πως πρόκειται για έναν υπερδραστήριο και χαρισματικό άνθρωπο, ο οποίος μπορεί εύκολα να μετατρέψει το ψέμα σε αλήθεια, την αγάπη σε μίσος, την πέτρα σε χρυσό. Περίπου ένα μήνα πριν, έλαβα ένα μήνυμα από την Έλενα, στο οποίο ήθελε να μου ζητήσει μια μεγάλη χάρη. Η χάρη φυσικά δεν ήταν άλλη από το να παρουσιάσω εδώ το νέο της βιβλίο «Χρυσή εκδίκηση». Με μεγάλη μου χαρά όμως διαπίστωσα ότι η Έλενα ξεπέρασε τις προσδοκίες μου και ότι δεν έχει γράψει απλώς ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, όπου απλά κάποιος ψάχνει να βρει ένα δολοφόνο.

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα με σαφείς αναφορές στη σύγχρονη πραγματικότητα και τα προβλήματα της. Οι αναφορές για την οικονομική κρίση και τις αλλαγές που αυτή έχει επιφέρει στη ζωή μας είναι διάσπαρτες μέσα στην αφήγηση. Μιλάει για πράγματα και καταστάσεις που μας αφορούν όλους. Πράγματα καθημερινά: οι περιορισμοί στις εξόδους, στα ρούχα, ενώ για άλλους πλέον αρκεί και μόνο η κάλυψη των βασικών αναγκών. Από την ιστορία δεν απουσιάζουν οι σχέσεις διαπλοκής και διαφθοράς των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και της εξουσίας, πράγμα αναμενόμενο, αν λάβουμε υπόψη μας την προϋπηρεσία της Έλενας στην δημοσιογραφία.

Πρόκειται για ένα βιβλίο που ενέχει μυστήριο, αγωνία, ρομαντισμό, αγάπη, συγκρούσεις, ίντριγκες, ανατροπές, ανθρώπινες τραγωδίες, και όλα αυτά δεμένα μέσα και γύρω από την ποίηση του Σεφέρη.

Η Χρυσή Εκδίκηση αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας τετραλογίας με κεντρική πρωταγωνίστρια τη Νάνσυ Καρβούνη, μια φιλόδοξη και μαχητική δημοσιογράφο και τον μέντορα της και παλιό της αρχισυντάκτη πλέον, Γρηγορίου. Μαζί τους αυτή την φορά δρουν ο Καρυωτάκης, ο νυν αρχισυντάκτης της εφημερίδας, και ο Παπαργυρίου, ψυχίατρος, ο οποίος συνεργάζεται αρκετές φορές με την αστυνομία για να δημιουργήσει το ψυχολογικό προφίλ δραστών. Η υπόθεση του βιβλίου θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι είναι κοινή για αστυνομικό μυθιστόρημα: η δολοφονία της Ισαβέλλας Καρπενάρου, κόρη μεγαλοεπιχειρηματία και η αναζήτηση του δολοφόνου της από αυτή την τετραμελή ιδιότυπη παρέα.

Η πένα όμως της Έλενας δίνει άλλη διάσταση στην υπόθεση. Η ουσία της ιστορίας δεν επικεντρώνεται μόνο στην δολοφονία της κοπέλας, κάτι που ενδεχομένως να έκανε κοινότυπο το μυθιστόρημα, αντιθέτως η δυναμική του βιβλίου βρίσκεται στην ικανότητα της συγγραφέως να χτίζει αλλά και να γκρεμίζει χαρακτήρες. Η Έλενα έχει το χάρισμα να σκιαγραφεί τόσο έντονα τους ήρωές της που είναι πραγματικά δύσκολο να μην τους συμπαθήσεις ή να μην τους αντιπαθήσεις. Ή να μην δημιουργήσεις προσδοκίες για το ρόλο και τη θέση του καθενός στην εξέλιξη της υπόθεσης. Ακόμα και οι δευτεραγωνιστές παρουσιάζονται ολοκληρωμένα και με ιδιαίτερη προσοχή. Χαρακτήρες ιδιαίτεροι αλλά τόσο αληθοφανείς. Ο κάθε ένας με δικά του ιδιαίτερα γνωρίσματα, αλλά ούτε μια στιγμή δεν φαίνονται επιτηδευμένοι ή ψεύτικοι. Ο τρόπος που θα επιλέξει κάθε φορά να αφηγηθεί τα γεγονότα, οι προσεκτικά διαλεγμένες λέξεις αλλά και οι παράπλευρες μικρές ιστορίες που ξετυλίγονται, φωτίζουν ολόπλευρα την προσωπικότητα των ηρώων.

Το βιβλίο ξεκινά με τον συνταξιούχο πλέον Γρηγορίου, πρώην αρχισυντάκτη της Νάνσυ, να βρίσκεται στο γραφείο του προσπαθώντας εναγωνίως να κρατήσει το μυαλό του σε εγρήγορση, ψάχνοντας σε παλιές υποθέσεις να βρει κάτι εξαιρετικό που θα κινήσει τα γρανάζια του μυαλού του και θα τον βγάλει από το τέλμα της βαρετής συνταξιοδοτικής ζωής του. Είναι ένας δύσκολος άνθρωπος και ιδιότροπος. Αυτό φαίνεται από την πρώτη στιγμή. Κατά την διάρκεια της δημοσιογραφικής του καριέρας υπήρξε αυστηρός με τους μαθητευόμενους του, είρωνας απέναντι τους σε βαθμό κακίας, σκληρός έως και αγενής αλλά παρόλα αυτά τον αγαπάς γιατί «ήξερε, όπως το ήξεραν επίσης όλοι όσοι τον γνώριζαν, ότι το δικό του μυαλό δεν ήταν ένα συνηθισμένο μυαλό». Ο Γρηγορίου δεν είναι κακός, είναι απαιτητικός! Αρνείται να δώσει μασημένη τροφή στους νεαρούς δημοσιογράφους, έχει όρεξη να τους διδάξει και να τους μεταμορφώσει σε ικανούς δημοσιογράφους, όπως έκανε και με τη Νάνσυ, αρκεί να αφήσουν τη ματαιοδοξία τους στην άκρη. Το ομολογεί άλλωστε και ο ίδιος : «Όταν τους λέω ότι ένα θέμα δεν είναι πρωτότυπο, ούτε τόσο σημαντικό όσο πιστεύουν, οφείλουν μόνοι τους να κάτσουν να σκεφτούν το γιατί. Και αν διαφωνούν, να έρθουν να μου το πουν. Όμως κανείς τους δεν ξανάρχεται. Ούτε συμφωνούν μαζί μου, αλλά ούτε και μου λένε γιατί διαφωνούν. Είναι λοιπόν ανέτοιμοι ακόμη. Όταν θα είναι έτοιμοι, θ’ ασχοληθώ περισσότερο μαζί τους και θα τους δώσω τις εξηγήσεις που ζητούν. Όμως έτοιμο πράγμα, αμάσητο, δεν τους δίνω. Αν έστυβαν το μυαλό τους να βρουν γιατί το απορρίπτω, όσο το στύβουν για να φανταστούν το πρωτοσέλιδο που νομίζουν ότι έχουν ήδη γράψει, τότε θα έκαναν θαύματα. Αλλά το μυαλό τους είναι στο σταριλίκι και την αναγνωρισιμότητα, όχι στην πραγματική είδηση και στο Κυνήγι της. Ε, λοιπόν, πες με παλιομοδίτικο, αλλά εξακολουθώ να θεωρώ ότι το πρωτοσέλιδο ανήκει στους καλύτερους». Ο Γρηγορίου έχει την τάση να μας θυμίζει πράγματα που έχουμε ξεχάσει: Ότι σημασία έχει να κάνεις αυτό που κάνεις επειδή το αγαπάς και όχι γιατί μέσω αυτού θα γίνεις κάποιος! Είναι δυνατόν να μην αγαπήσεις έναν τέτοιο άνθρωπο;

xrysi ekdikisi

Παράλληλα και μέσα από την περιγραφή του Γρηγορίου αποκαλύπτεται η Νάνσυ. Ο χαρακτήρας της Νάνσυ αποκαλύπτεται μέσα από τα λεγόμενα και τις ιστορίες των άλλων. Δεν σχηματίζεις αμέσως ολοκληρωμένη εικόνα αλλά τη χτίζεις κομμάτι – κομμάτι. Έχεις απαιτήσεις από αυτή. Είναι μια δημοσιογράφος που πληροί τα κριτήρια του Γρηγορίου και κυρίως αυτό για το κυνήγι της αλήθειας. Η Νάνσυ αποτελεί μια σύγχρονη γυναίκα, η οποία αντλεί ικανοποίηση μέσα από τη δουλειά της. Είναι μια απλή κοπέλα χωρίς έπαρση και αλαζονεία, παρά την αναγνωρισιμότητα και την καταξίωση της στο χώρο από προγενέστερες επιτυχίες της. Η Νάνσυ είναι αυτή που αντιστάθηκε στο ΟΧΙ του Γρηγορίου όταν απέρριψε αδικαιολόγητα το άρθρο της. Στάθηκε απέναντι του και ζήτησε να μάθει τους λόγους που το απέρριψε. Είναι μια κοπέλα μαχητική, έχει πείσμα, θέληση και πάνω από όλα πίστη στο εαυτό της. Αυτό όμως που μου έκανε εντύπωση είναι ότι ακόμα και σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα η Έλενα δεν ξέχασε το ρομαντισμό. Μέσα από την ιστορία της γιαγιάς Νίνας, παράλληλα με την κοινωνική εξέλιξη των γυναικών, διαφαίνεται και η ρομαντική πλευρά της ηρωίδας ή της συγγραφέως. Η γιαγιά Νίνα είναι μια επαναστάτρια της εποχής της που αψήφησε τα πάντα για να ζήσει τη ζωή της έτσι όπως την ήθελε εκείνη, και όχι όπως ήθελαν οι κοινωνικές επιταγές της εποχής της. «Η Κυρία Νίνα διαπραγματευόταν σε όλη της τη ζωή. Στην αρχή για να της επιτρέψουν να πάει στο Γυμνάσιο, έπειτα για να σπουδάσει, στο τέλος για να παντρευτεί εκείνον που ήθελε. Μόνο μετά τον γάμο, την άφησε ήσυχη η οικογένεια γιατί θεώρησε ότι πια η ευθύνη της είχε περάσει στα χέρια του ανδρός της. Αυτό ήταν η μεγαλύτερη ανακούφιση για τους γονείς και τους συγγενείς της. Νόμιζαν ότι ο γάμος θα την «έστρωνε».

Όμως η κυρία Νίνα είχε παντρευτεί τον κατάλληλο άνθρωπο τελικά. ‘Η τέλος πάντων τον κατάλληλο για εκείνη. Ο άνδρας της ήταν καθηγητής Μαθηματικών. Ερωτεύτηκε στη Νίνα το ανεξάρτητο πνεύμα και το δυνατό μυαλό της. Την αποδέχτηκε γι’ αυτό που ήταν και ποτέ δεν προσπάθησε να τη βάλει σε καλούπια. Κι εκείνη τον αγάπησε πάρα πολύ. Ο Κώστας έλεγε πάντα στη Νάνσυ ότι η σχέση των παππούδων του ήταν το πρότυπο για τον ίδιο. «Ήταν άνθρωποι μιας άλλης γενιάς, πολύ συντηρητικής και δύσκολης, και κατόρθωσαν να μην εκποιήσουν τα θέλω τους. Πέρασαν υπέροχα μαζί και τους θυμάμαι πάντα να γελάνε. Αλλά κυρίως τους θυμάμαι να είναι ευτυχισμένοι, γιατί έκανε ο καθένας αυτό που ήθελε, χωρίς να καταπιέζει ο ένας τον άλλο. Αυτό θέλω κι εγώ.». Αυτό άλλωστε ήθελε και η ίδια: «Μία σχέση που να μην της στερεί το οξυγόνο. Έναν άνθρωπο που να σέβεται τη δουλειά και τον κόπο που είχε καταβάλει για να γίνει αυτό που είναι, να είναι αυτό που είναι, χωρίς διορθώσεις, χωρίς παρεμβάσεις, χωρίς οδηγίες συμπεριφοράς.». Η σκιαγράφηση της ηρωίδας είναι ολόπλευρη. Η Έλενη δεν παρουσιάζει μόνο τη δημοσιογράφο αλλά και τη γυναίκα.

Η Νάνσυ λοιπόν είναι η κοπέλα του σήμερα: ανεξάρτητη αλλά εξακολουθεί να πιστεύει σε αξίες παρωχημένες. Έχει καταφέρει να κρατήσει το χαρακτήρα της ακέραιο παρά το απαιτητικό και ανταγωνιστικό περιβάλλον εργασίας της. Αυτό είναι και το στοιχείο που το διαχωρίζει από τους υπόλοιπους. Αυτό άλλωστε αναγνωρίζει ο δολοφόνος σε αυτή και την επιλέγει: «Στο γραφείο της Νάνσυ Καρβούνη, η απόλυτη τάξη δημιουργούσε μια αντίθεση σχεδόν εξωπραγματική. Σαν μικρός θύλακας καθαρότητας, σε έναν ατέλειωτο σκουπιδότοπο όπου ο αέρας έχει λιγοστέψει και το οξυγόνο έχει ανεπανόρθωτα πληγεί και ηττηθεί από την αποφορά των απορριμμάτων και των εκκρίσεων χιλιάδων, εκατομμυρίων ανθρώπων που παράγουν αυτήν την μπόχα της φθοράς. Κι όμως, εκεί μέσα, το οξυγόνο είχε μείνει αμόλυντο, καθαρό, κυρίαρχο. Ήταν ο νικητής και είχε κρατήσει μια μικρή γωνιά δική του για να θυμίζει στον κόσμο πώς θα έπρεπε να είναι κανονικά. Πώς θα ήταν, αν οι άνθρωποι ήταν αλλιώς. Αν δεν είχαν γίνει τα τέρατα που ήταν, αν δεν είχαν επενδύσει τα πάντα στο να μάθουν να ρουφούν το αίμα των άλλων, να καταπίνουν το μεδούλι των άλλων, να βρικολακιάζουν, παίρνοντας δύναμη από την αξία των άλλων. Αν ένας άνθρωπος μπορούσε να καταλάβει τον στόχο του, τον αγώνα του, αυτός ήταν η Καρβούνη. Γι αυτό είχε διαλέξει εκείνη.»

Και στο σημείο αυτό φτάνουμε στο δολοφόνο. Ένας δολοφόνος λόγιος, ο οποίος απεχθάνεται την υποκρισία και τη διαφθορά του κόσμου μας. Ένας άνθρωπος ο οποίος ονειρεύεται έναν άλλο κόσμο στηριγμένο στη δικαιοσύνη, στην αξιοκρατία, στην συνεργασία, στην αγάπη, στοιχεία που λείπουν από μας σήμερα. Ένας άνθρωπος που στηλιτεύει την διαφθορά της εξουσίας και του χρήματος, τα κακώς κείμενα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και την διαπλοκή τους με τη εξουσία. Ποιος από μας δεν έχει ονειρευτεί ένα τέτοιο κόσμο; Ποιος από μας δεν κατηγορεί όλα αυτά που συμβαίνουν καθημερινά γύρω μας; Όλα αυτά όμως ειπώνονται από το δολοφόνο. Όχι από τη Νάνσυ, ούτε από κάποιον άλλο. Από το δολοφόνο!

Από το σημείο αυτό και μετά απλώς χάνεσαι. Μεταφέρεσαι νοερά στο κόσμο του βιβλίου, όπου οι εξελίξεις σε καθηλώνουν. Η πλοκή κυλάει με ένα χειμαρρώδη ρυθμό που σε αφήνει στην κυριολεξία χωρίς ανάσα! Υπάρχουν στιγμές που σοκάρουν, άλλες που τρομάζουν και άλλες που προκαλούν τόση αγωνία που θες να φας τα νύχια σου! Έχει τόσες ανατροπές που είναι αδύνατον να το αφήσεις από τα χέρια σου χωρίς να σε βασανίζει η περιέργεια για το τι θα γίνει παρακάτω.

Θα ήθελα πολύ να συνεχίσω από δω και πέρα αλλά δεν θέλω να καταστρέψω την πρώτη επαφή σας με το βιβλίο. Κυρίες, κύριοι Φτάνοντας στο τέλος σας συνιστώ ανεπιφύλακτα να διαβάσετε το βιβλίο της Έλενας «Χρυσή Εκδίκηση» και να το αφήσετε να σας ταξιδέψει στο κόσμο του.

Ευχαριστώ πολύ

Elena Housni

Επικοινωνία

Email: info [@] housni.gr

ekdoseis kyfanta