Μ.Γ. Βαρβούνης - Λογοτεχνικά Ταξίδια

M.Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ* Κρατώ στα χέρια μου το νέο μυθιστόρημα της κας Έλενας Χουσνή, με τίτλο «Στα άδυτα των.. δυτών» (Αθήνα, 2013, εκδ. Δίαυλος, σελ. 296), με την ευγενική φροντίδα της ίδιας και του συζύγου της, του γνωστού ευφήμως σε όλους μας δημοσιογράφου κ. Μάνου Στεφανάκη. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που η συγγραφέας παραδίδει στο κοινό ένα λογοτεχνικό έργο της, καθώς έχει προηγηθεί το βιβλίο «Άλικο σαν το.. αίμα» (2012, τιμημένο με το Α ́Βραβείο στον Πανελλήνιο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών), διηγήματά της σε συλλογικούς τόμους, και βραβεύσεις της το 2009 με το Α ́Βραβείο Θεατρικού Έργου και το 2009 επίσης με το Γ ́Βραβείο Μυθιστορήματος της «Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών».

Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα αποτελεί έργο σύγχρονο, καθώς χρονικά τοποθετείται στην δεινή περίσταση της οικονομικής, πνευματικής, κοινωνικής και ανθρωπιστικής κρίσης που βιώνει η πατρίδα μας. Στις σελίδες του βιβλίου αποτυπώνονται όλες οι πτυχές της κρίσης αυτής: οι ξένοι που εποφθαλμιούν, οι πολίτες που ολιγωρούν, οι πολιτικοί που βυσσοδομούν, οι επιχειρηματίες που κερδοσκοπούν, αλλά και οι ελάχιστοι που ομονοούν και αντιστέκονται. Με φόντο γνωστά μας γεγονότα και συγκυρίες ξεδιπλώνεται μια μεγάλη τοιχογραφία της ελληνικής κοινωνίας, περιγράφονται οικείες συμπεριφορές, στηλιτεύονται νοοτροπίες, ίσως και υποδεικνύονται – με λογοτεχνικό κάλυμμα πάντοτε – λύσεις.

Η γραφή της κας Έλενας Χουσνή είναι κοφτή και μεστή, ταυτοχρόνως δε επεξεργασμένη, κατανοητή, περιγραφική όσο πρέπει και ελλειπτική όσο χρειάζεται. Η δημοσιογραφική θητεία της είναι πανταχού παρούσα, ιδίως στα περιθώρια των σελίδων της: ξέρει τι να αφαιρέσει και τι να αφήσει, ώστε το αποτέλεσμα να είναι σάρκα λόγου καθαρή, απαλλαγμένη από περιττά λίπη, από λόγια ανούσια και γλυκερές περιγραφές. Αυτή η εν μέρει νευρική γραφή, κρατά αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι το τέλος, ικανοποιώντας και τα πλέον απαιτητικά αισθητικά κριτήρια, ενώ παραλλήλως βοηθά τον απαιτητικό μελετητή να διακρίνει τις αρετές του βιβλίου, που είναι πολλές και πολυεπίπεδες.

Η διαγραφή των χαρακτήρων είναι άριστη και εμπνευσμένη, και ίσως και σε αυτό βοηθά αποτελεσματικά η θητεία της στον πληροφοριακό – δημοσιογραφικό λόγο, με τα περιορισμένα και ελεγχόμενα μεγέθη του. Μέσα σε 290 σελίδες η κα Χουσνή σκιαγραφεί αλλά και ερμηνεύει πρόσωπα και καταστάσεις, διπλωματικές σχέσεις και γεωπολιτικά δεδομένα, ενώ ταυτοχρόνως αναλύει άριστα το πνευματικό και κοινωνικό υπόβαθρο της πρωτοφανούς κρίσης που όλοι βιώνουμε τραυματικά. Παραλλήλως δε οι αφηγηματικές αναγωγές στο παρελθόν, εξυπηρετούν μεν την οικονομία της αφήγησης, παραλλήλως όμως δίνουν την ευκαιρία για μια ιστορική πλαισίωση της δράσης, η οποία γίνεται με τρόπο αβίαστο και ανεπαισθήτως διδακτικό.

Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι μέσα από διαλόγους και περιγραφές η συγγραφέας οριοθετεί τα πλαίσια της κοινωνικής ευθύνης για την κρίση και την ανεπαρκή μέχρι σήμερα αντιμετώπισή της: νοοτροπίες και συμπεριφορές, ιδέες, ιδεολογίες και ιδεοληψίες αλλά και πανταχού παρών πολιτικός λαϊκισμός, συνθέτουν ένα δύσοσμο τοπίο σήψης, διαφθοράς και επιβουλών, απέναντι στο οποίο δύο λειτουργοί του λόγου και ένας διακονητής της επιστήμης, αποτελούν το αναμενόμενο αντίπαλο δέος. Τα ζεύγη αυτά των αντιθέσεων, που αποτελούν κοινό θέμα στο είδος λογοτεχνίας όπου το μυθιστόρημα αυτό εντάσσεται, λειτουργούν στην περίπτωσή μας παραδειγματικά, γι` αυτό και είναι σε τελική ανάλυση και λυτρωτικά του άγους από το οποίο πλήττεται η δημόσια – ενίοτε μάλιστα και η ιδιωτική – ζωή μας.

Με πλοκή εξαιρετική, που κρατά αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι το τέλος, το μυθιστόρημα αυτό μπορεί να διαβαστεί άνετα, ίσως και απνευστί, και να προσληφθεί σε πολλά και επάλληλα επίπεδα, ανάλογα με τις δυνατότητες και τι προθέσεις των αναγνωστών: ως ενδιαφέρουσα μυθοπλασία, ως κοινωνική ανατομία, ως κριτική εξιστόρηση, ακόμη και ως πολιτική, με την ευρύτατη του όρου έννοια, θέση και τοποθέτηση. Έργο σύγχρονο, που ωστόσο περιγράφει και ανατέμνει την δημόσια και κοινωνική μας παθολογία διαχρονικά, δεδομένου ότι επαναλαμβανόμενες στο χρόνο είναι και οι συγκυρίες που σήμερα αντιμετωπίζουμε.

Η παρατήρηση αυτή μπορεί να μας οδηγήσει στη διαπίστωση ότι η κα Χουσνή, πριν επενδύσει την καλλιτεχνική της σύλληψη με λέξεις, μελέτησε την ειδησεογραφία και τη νεότερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία, φτάνοντας ως τα όρια των θεωριών συνομωσίας και ως την συζήτηση για τις αναξιοποίητες φυσικές πλουτοπαραγωγικές πηγές του ελληνικού χώρου. Όλα αυτά συνδυασμένα με μια εμπνευσμένη μυθοπλασία και ένα άψογο χειρισμό του ελληνικού λόγου, που φανερώνει λογοτεχνική εντρύφηση, μελέτη και άσκηση.

Το μυθιστόρημα της κας Έλενας Χουσνή είναι άριστο δείγμα αυτού που η μεταγενέστερη κριτική ίσως ονομάσει «λογοτεχνία της κρίσης». Αποτελεί ακόμη επιφανές δείγμα των σαμιακών γραμμάτων, υπό την έννοια ότι η συγγραφέας γεννήθηκε μεν και μεγάλωσε στην Πέλλα, ωστόσο ζει, δημιουργεί και εμπνέεται από τη Σάμο. Μπορεί λοιπόν να ενταχθεί και στην σαμιακή λογοτεχνική παραγωγή που τα τελευταία χρόνια γνωρίζει άνθιση αξιοθαύμαστη και πρωτοφανή, που σίγουρα θα απασχολήσει τους κριτικούς και τους ερευνητές του μέλλοντος.

Γι` αυτό και με ιδιαίτερη χαρά θα περιμένουμε στο μέλλον και άλλα δείγματα της δυναμικής και οξυτόμου γραφίδος της.

*Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Σαμιακόν Βήμα». Ο κ. Βαρβούνης είναι Καθηγητής Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.

Elena Housni

Επικοινωνία

Email: info [@] housni.gr

ekdoseis kyfanta